Petnaest godina poslije -- Švedski radio, 1993. godine
Tekst ”Buđenje kamenih spavača” profesora Mr. Ševke Kadrića, objavljen u prvom broju Glasa BiH u Švedskoj izazvao je pažnju čitalaca i postao predmetom i povodom drugim informativnim i kulturnim sadržajima među Bosancima. Udruženje iz Motale je organizovalo kulturnu manifestaciju pod istim imenom uz izložbu rukotvorina, folklorne igre i dr. ”BiH Ekskluziv” i ”Behar” su objavili tekst ”Vatru je zapalio sveštenik Bogumil” Hansa Furuhagenna a koji predstavlja naučnu potvrdu ideji ”buđenja kamenih spavača”. Ja sam Emilija Blixt, novinar švedskog radija, razgovarala sam sa autorima ovih tekstova koji sagledavaju Bosnu iz jednog specifičnog ugla, onog bogumilskog.
Blixt: Posljednje godine svog naučnog rada magistar Hans Furuhagenn posvetio je povjesti Evrope sa težišnom tačkom povjesti Balkana, stoga su njegova zapažanja o istoriji Bosne i Hercegovine vrlo interesantna. O novijoj povjesti Bosne i Hercegovine i sastavu njena stanovništva govori magistar Ševko Kadrić, čija je uža specijalnost bavljenja rješavanje društvenih konflikata.
Rat na prostoru Bosne i Hercegovine stavlja se u fokus sa više stanovišta. Svijetu se nastoji nametnuti teza po kojoj arapski svijet i Turska nastoji pomoći svojoj braći muslimanima radi mogućnosti širenja muslimanskog fundamentalizma. Bosanski Muslimani pak nastoje uvjeriti Evropu da oni pripadaju Evropi i da ona mora pomoći da se obuzda rat i zaustavi genocid. Istina je da je rat komplikovan ali cijela stvar postaje, možda jasnija kad se u mozaik tragične igre u i oko Jugoslavije stavi i povjest Bogumila, kršćanske sekte, koja je prije hiljadu godina, naročito mnogo pristalica dobila upravo na prostoru Bosne i Hercegovine.
Rat u Bosni i Hercegovini usko je vezan za rađanje Evrope, odnosno političkog pojma Evrope, kaže Hans Furuhagen. Hans Furuhagen je inače prvi povjesničar koji je u okvire rata u Bosni i Hercegovini naglašava kao važnu istorijsku činjenicu povjest Bogumila.
Geografski pojam Evrope poznat je još iz vremena antike, ali politički, koji govori o zajedničkoj kulturi i politici, nastaje propagandom Karla Velikoga koji je krunisan za cara 800 godine. Rat u Bosni i Hercegovini danas, vezan je uz političko stvaranje Evrope Karla Velikoga. Ta Evropa je podrazumijevala zemlje i narode koji su pripadali pod vladavinu Karla Velikoga i potpadali pod uticaj rimokatoličke crkve, crkve koja slavi rimskog papu. U osmom vijeku se u Evropljane nisu ubrajali Vikinzi, jer nisu bili kršćani a niti muslimani koji su živjeli širom Španjolske. U Evropljane se nisu računali ni pripadnici grčkoortodoksne crkve gledano sa rimskog horizonta i horizonta Karla Velikoga. Ovakav tretman traje dugo, kaže Hans Furuhagen prenoseći priču na tlo bivše Jugoslavije. ”Na sjeveru u Hrvatskoj vladala je rimokatolička crkva a na jugu na području današnje Srbije grčko pravoslavna crkva. Između ovih područja u Bosni i Hercegovini živjela je velika grupa naroda potomci bogumila, sekta koju, kao takvu, nisu prihvatali pa su njene pripadnike proganjali i jedni i drugi. Proganjala ih je prvenstveno rimokatolička crkva, slično papinim progonima Katara u Francuskoj, ali ih je progonila i pravoslavna crkva u Bugarskoj i Srbiji za vrijeme jedanaestog i dvanaestog stoljeća, što je rezultiralo njihovim progonom, zatvaranjem ili spaljivanjem na lomači kao jeretika.
Bogumili su proganjani više vjekova, međutim dolaskom na Balkan turske imperije primaju islamsku vjeroispovijest, ali oni su bili i ostali Evropljani. Narod koji je govorio slovenskim jezikom. Dakle nisu bili ni Turci ni Arapi, ali ne znam da li su i danas prihvaćeni kao Evropljani.”
Blixt. Njegovu povijesnu priču naglašava i društveni kritičar Ševko Kadrić ističući da je Ustavom SFRJ iz 1974 godine učinjen vrhunac u zataškavanju povjesti Bogumila kao etnički i kulturnog korijena naroda Bosne i Hercegovine. ”Na području Bosne i Hercegovine nikad nisu živjeli Srbi, Hrvat i Muslimani, kako to naglašava Ustav SFRJ iz 1974. god. Tamo jednostavno žive i živjeli su potomci bogumila Bosanci i Hercegovci, koji sa druge strane nisu nikad govorili srpski, hrvatski ili arapski jezik već jezik kojim su oduvijek i govorili bosanski. Očito da su ambicije tog ustava bile to što je kasnije postao strategijski cilj u rušenju Bosne i Hercegovine: Negiranje njene autentičnosti i posebnosti te negiranje i prava na samostalnost. Ustav ne spominje bosansko-hercegovačkog građanina niti bilo koje drugo njegovo kulturno obilježje i posebnost. Drugim riječima ta politika već instalira srpski i hrvatski protektorat na prostoru Bosne i Hercegovine: ”Jer su Srbi i Hrvati konstitutivni narod u Bosni i Hercegovini zajedno sa Muslimanima čije je ime duhovno-religijska kategorija a ne prostorna”. Takav odnos prema Bosni i Hercegovini i njenom narodu je divljačko osvajački i on je posljedica dugogodišnjeg i planiranog osvajanja.”
Blixt. ”Svi povijesni prikazi naroda na tlu Bosne i Hercegovine, tokom devetnaestog vijeka govore da su Bosanski Muslimani slavenski Evropljani djelom vjernici islama ali nikako fundamentalisti. Ne može se prihvatiti nikakva usporedba sa Arapima ili Turcima. To je posebna grupa naroda gledano sa vjerskog stanovišta a nikako poseban narod gledano sa geografsko etničkog aspekta. Bosanski muslimani su za razliku od ostalih muslimana slobodniji u svojim vjerskim nastupima ali je i slobodniji njihov odnos prema Evropi”, kaže Hans Furuhagen.
Ovu tezu o fundamentalizmu i Bosni svjesno i vješto je iskoristio agresor na Bosnu i Hercegovinu, Srbija i Crna Gora ali koristi i Hrvatska kaže Ševko Kadrić.
”Agresor je dobro znao da je to slaba strana Evrope koja je u suštini kršćanska. Znao je da od početka pojave islama kršćanstvo ima kompleks islama s tim što sa njim ima i loše iskustvo preko četiristotine godina. Ne radi se ovdje o prodoru islama, mada u nekoj krajnjoj kalkulaciji i ta dimenzija možda postoji ali svakako ne sa strane onih koji danas umiru u Bosni i Hercegovini. U Bosni i Hercegovini, imamo li u vidu činjenicu konfesijske zastupljenosti i procenta vjernika (samo 15% građana BiH se na posljednjem popisu, izjasnilo kao vjernička populacija), ima manje od 10% vjernika islama. Očito da je teza, borbe protiv islama, samo firma kojom se ostvaruju neki drugi mnogo konkretniji ciljevi agresije (osvajanje prostora, pljačka, genocid nad ljudima koji su fizička, moralna i pravna prepreka do tog plijena i dr.).
U Bosni i Hercegovini vjerska isključivost nije velika prepreka u odvijanju i ispoljavanju prirodne genetsko socijalne sličnosti ljudi bez vještačkih (religijskih, nacionalnih i dr. prepreka). Primjera radi tamo je 42% stanovništva direktno ili indirektno u mješovitim brakovima pokazujući šta za njih znače vještačke razlike.”
Blixt.:”Ovaj rat je potisnuo u drugi plan istoriju Bosanskog naroda nije li to tako ?
Kadrić:” Ne samo ovaj rat već politika Evrope o kojoj gospodin Furuhagen govori, srpski i hrvatski ekspanzionizam na tom prostoru u dužem vremenu čak hiljadu godina, najrazličitijim metodama ruši civilizaciju bogumila, predaka Bosanaca i Hercegovaca. Pogledamo li poruke stećaka, kao najznačajnije materijalne ostavštine bogumila ali bez sumnje i jedne od najznačajnijih ostavština civilizacije uopšte, onda nam je jasno i otkuda takav odnos.
1. Na preko 66.000 kamenih stećaka od kojih se preko 80% nalazi upravo na tlu Bone i Hercegovine uklesana je poruka mira i borbe nenasiljem za mir (podignuta otvorena desna ruka u visini ramena, žena sa cvijećem među ratnicima, luk sa strijelom ali nikad zapet i sl.) Na drugoj strani cjelokupna povijest civilizacija zasnovanih na monoteističkim religijama je istorija ratova i osvajanja pa i danas 52% naučnih kadrova direktno ili indirektno radi za potrebe rata, ratnom energijom može da se preko 60 puta uništi bio-geo sistem u cjelini i sl.
2. Bogumili su njegovali ravnopravnost muškarca i žene. (Na stećcima je naizmjenično u kolu žena sa muškarcem, žena zavađene ratnike miri cvijećem i sl.) Civilizacija zasnovana na monoteističkim religijama je civilizacija muškarca. On je u njoj utjelovio svoju fizičku nadmoć nad ženom i viteški prestiž ratnika nad drugim muškarcem. Kamo sreće da civilizacija svijeta danas liči na ženu onda bi u njoj došla do izražaja biološka superiornost žene i naglašen strah za potomstvo.
3. Bogumili nisu poštovali crkvenu hijerarhiju. Ismijavali su crkvene dogme i nisu vjerovali u jednog boga. Poštovali su vjeru i crkvu pojedinca. Monoteističke religije u svom zemaljskom vladanju nastoje instalirati ”božansku hijerarhiju” Bog na nebu kralj na zemlji.
4. Bogumili su njegovali pismenost a imali su i sopstveno pismo bosančicu ali svoju Bosansku crkvu, čak i svog papu.. Monoteističke crkve su vijekovima podsticale ”naukovanja” u funkciji crkvenih dogmi ali ne i nauke koje su ih dovodile u sumnju. Podsjetimo se na Kopernika, Galileja, Đordana Bruna i dr.
5. Bogumili su njegovali i održavali porodični život, ljubav prema prirodi i sl. (stećci se nalaze u prirodnim ambijentima uklopljeni u njih na najprirodniji način). Porodica u evropskoj civilizaciji ima naglašeno ekonomsku ulogu a u islamskoj reproduktivnu. Priroda okruženja ima naglašenu upotrebno sirovinsku ulogu...
To su najznačajniji razlozi što su bogumili i njihovi potomci imali i imaju takvu sudbinu, što su nasilno katolicizirani, pravoslavizirani i dovedeni u situaciju da prime islam, bez obzira što su vrijednosti koje deklarativno prihvata svijet danas upravo bogumilske. (mir, ravnopravnost muškarca i žene, građanske slobode, nauka, porodica, očuvanje životne sredine i sl.)”
Blixt: Hans Furuhagen se svojim naučnim djelovanjem u zadnje vrijeme angažovao na pitanju: Zašto Evropa danas aktivnije ne učestvuje u okončanju genocida nad bosanskohercegovačkim stanovništvom jer je ona to obavezna u istoj mjeri kao i drugim Evropljanima. Evropa se ne smije deklarisati samo na osnovu vjerske pripadnosti, kaže on. Ukoliko se pak za Bosance kaže da su oni muslimani i da Evropa prema njima nema nikakve obaveze onda je ta Evropa zaista počinila izdajništvo, kaže Furuhagen. U tom smislu povjest Bošnjaka treba više naglašavati i isticati činjenicu da su oni Evropljani a ne narod koji se upućuje izvan nje. Evropa mora imati sluha i za druge religije, kaže Hans Furuhagen.
”Što se tiče skorog okončanja sukoba na prostoru Bosne i Hercegovine problem se komplikuje tim što se iza Srba sve više pojavljuje Rusija kao saveznik a iza Hrvatske rimokatolička crkva. Niko međutim ne daje podršku Muslimanima u Bosni i Hercegovini i to je jedna užasna perspektiva, činjenica da nije moguće riješiti taj problem. Zbog toga sam mišljenja da ovo nije samo politički već religijsko politički problem. Neophodno je da iz zaklona izađu i religijske figure, jer političari i vojnici nisu u stanju riješiti taj konflikt. Političari i vojnici ne shvataju da se ovdje radi o političkim pravima ljudi na vjeru.”
14.11.2008.
Srodni unosi:
| « Ljubuški - Oktobar 25. 2008 | BH Radio - Web statistika » |
