Odžak
Odžak je grad i središte istoimene općine na krajnjem sjeveru Bosne i Hercegovine.
Još u rimsko doba, na području općine Odžak postojalo je naselje i utvrđenje u dužini od 670 metara koje je pronašao Karlo Mać. To su ostaci velikog rimskog grada koji se zvao Ad Basante (kod Bosne). Tada je rijeka Bosna tekla pored današnje džamije i grad je bio na samoj obali. Bio je potreban Rimljanima zato što se na ovom području od 6. do 9. godine nove ere vodio težak rat između ilirskih plemena i rimskih legija. Na području Posavine živjelo je ilirsko pleme Breuci. Oni su pod Batonom digli ustanak od Fruške gore do Jadrana i za njega Rimljani kažu da je bio najteži za njih poslije Punskih ratova. Iz Tabule Penterengijane mape, koja je označavala putne pravce i poštanske stanice od Rima do Carigrada vidimo da je taj put išao od Slavonskog Broda preko Vučjaka te se njegovi ostaci nalaze još u predjelu Jošika. Put je završavao u Soli (Tuzla). Huni su u seobi naroda prošli ovim putem, i do temelja spalili grad. Nakon učvršćivanja Slavena na našim prostorima i pobjede nad Avarima, osniva se naselje pod nazivom Radunjevac. Ono nije bilo veličine kao rimsko, ali se ipak postepeno širilo. Nedaleko od toga osnovan je Dobor Grad kao kapija Bosne da bi štitio put dolinom rijeke. Bio je poprište čestih bitaka Mađara i domaće bosanske vlastele.
near Odžak, Federation of Bosnia and Herzegovina
Današnji grad Odžak se pominje u historijskim zapisima od 1593. godine kao naselje i utvrda. Te godine je u Bosni sultanovim fermanom uveden odžakluk sa pravom nasljeđivanja koji su se dodjeljivali zapovjednicima turske vojske. Miralem-begu je ovaj kraj dodijeljan kao odžak, posjed, i on je izgradio malu utvrdu koristeći ostatke ruševina starog rimskog grada. Nakon njegove smrti taj posjed je naslijedio njegov sin Ibrahim i u to vrijeme Odžak predstavlja veće naselje i graničnu utvrdu sa malim brojem graničara.
U historijskim zapisima stoji da je austrijska vojska u nekoliko navrata prelazila rijeku Savu i osvajala Odžak sve do potpisivanja Beogradskog mira 1739. godine, kada je uspostavljena nova granica Bosne duž rijeke Save. Slijedećih 100 godina Odžak je proveo u miru i kulturnom i ekonomskom napretku. Urbana struktura grada zasnivala se na principu organizacije stambenih grupacija, mahala, povezanih sa poslovnim zonama. Izgrađena je i drvena džamija, nazvana Drvenija. 1834. izbila je Pop Jovičina Buna (Jovice Ilića) kada je Odžak spaljen a stanovništvo prepolovljeno. Popaljeni su i neki odžakluci Husein kapetana. Spaljena je i odžačka džamija Drvenija i nije poznato da li je ikada obnavljana. Od tog vremena Odžak se od jedne velike kasabe pretvorio u zapušteno naselje. Uspostavljanjem austrougarske vlasti 1878. godine u Bosni i Hercegovini nastaje i novi period za Odžak - period intenzivne gradnje, čime nova uprava zadovoljava potrebe vlasti i potrebe stanovništva. Stanovništvo se bavilo zemljoradnjom, uzgojem stoke, proizvodnjom i preradom šljive. Šljiva je sušena i izvožena u Austriju i Češku.
Kulturni razvoj Bosne i Hercegovine nije zaostajao u odnosu na druge pokrajine Austro-ugarske monarhije. Arhitektura eklektike u Bosni i Hercegovini dala je brojna kvalitetna ostvarenja u smislu interpretacije evropskih stilova. Maursko doba u Španiji iz 7. do 10. vijeka postaje izvor ideja i inspiracije austrougarskim arhitektima koji su djelovali na prostorima Bosne i Hercegovine. Najznačajnije građevine pseudomaurskog izraza kod nas su zgrada Vijećnice u Sarajevu, izgrađena 1896. godine, projktanta Ćirila Ivekovića, zgrada Željezničke stanice u Bosanskom Brodu, projektanta Niemeczeka i mnoge druge širom naše domovine. U istom eklektičkom izrazu izgrađena je 1903. godine i Administrativna zgrada ili Beledija u Odžaku. Beledija znači administrativno sjedište teritorijalne jedinice u kojem su smješteni i stambeni prostori upravnika te jedinice.
Agresija na Bosnu i Hercegovinu nije zaobišla ni grad Odžak. Rat u Odžaku je počeo 21. aprila 1992. godine kada su srpski agresori sa 32 rakete gađali grad kojom prilikom je poginulo četvero građana. U maju 1992. godine Odžak je postao prva potpuno slobodna općina Bosne i Hercegovine. 13. jula iste godine borci 102. Odžačke brigade su se povukli u pravcu Bosanskog Broda i neprijateljske snage su zauzele Odžak. Prema Dejtonskom mirovnom sporazumu iz 1995. godine Odžak je stavljen pod upravu Federacije Bosne i Hercegovine. Prije svog povlačenja u februaru 1996. godine, Srbi su uništili sve što nisu mogli ponijeti sa sobom. Tako su džamija i sedam katoličkih crkava srušene tokom okupacije. Odžak su mnogi ljudi nazvali bosanskohercegovačkim Vukovarom.
Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Odžak imala je 30.056 stanovnika, raspoređenih u 14 naselja.
Prema istom popisu sam grad Odžak imao je 9.386 stanovnika, od čega:
Bošnjaka - 66%,
Hrvata - 15%,
Srba - 6%,
Jugoslavena - 9%, i
ostalih - 4%.
Pozivni telefonski broj Odžaka je 31 uz 387 za BiH
Poštanski broj Odžaka je 76,290
Odžak 2
Općina Odžak nalazi se u Sjevernoj Bosni i Hercegovini, tačnije u trokutu koji s istoka zatvara najniži dio rijeke Bosne, sa sjevera rijeka Sava, a s jugozapada planina Vučijak. Sjeverna granica općine poklapa se s državnom granicom Bosne i Hercegovine i Republike Hrvatske. Istočno od Odžaka je općina Bosanski Šamac, južno općina Modriča, a sa zapada je novoformirana općina Vukosavlje, odnosno Jakeš. Područje općine je pretežno ravničarsko, a u zapadnom dijelu i blago nabrano obroncima Vučjaka. Najuzvišenija tačka općine Odžak je Kadar koji se nalazi na 204 metra nadmorske visine.
Šta u stvari znači samo ime Odžak? Odgovor se može pronaći u knjizi «Kultura Bošnjaka» autora Smaila Balića. «Veći čardaci (dvospratne, dijelom iz kamena, dijelom iz drveta, građene kuće) sa čijih krovova su stršili svojevrsni, oko metar i po visoki dimnjaci, zvali su se odžaci. Oni su bili sijela uglednih i bogatih familija. Svaki od dimnjaka je nosio na sebi, kao kućni znak, kulu od rezbarenog drveta ili posrebljene ili čak pozlaćene kovine zvane jabuka. Ovaj znak je upozoravao na to, da u toj kući putnik-namjernik može naći prenoćište i hranu. Za smještaj gostiju služile su posebne sobe zvane ahari, musafirhane, konaćnici ili baškaluci.
U gradu Odžaku trenutno djeluju dva Kulturna udruženja, Kulturno Umjetničko Društvo Preporod i Kulturno Umjetničko Društvo Napredak. Ova dva Kulturna Društva svake godine organizuju mnogobrojne kulturne manifestacije u gradu Odžaku. Spomenut ćemo samo neke od njih.
Svake godine u Odžaku se održava kulturna manifestacija «Musini Dani» koja se održava u čast rođenja istaknutog bosansko-hercegovačkog pjesnika Muse Ćazima Ćatića. Kulturno Umjetničko Društvo Preporod svake godine organizuju ovu manifestaciju koja traje od 12. marta do 6. aprila, tj. datuma rođenja i smrti Muse Ćazima Ćatića. U sklopu ove manifestacije održava se literarni konkurs za učenike srednje i osnovnih škola iz Odžaka, dramska izvedba života i djela Muse Ćazima Ćatića, a sve je to popraćeno mnogobrojnim sportskim i muzičkim događajima koji se u Odžaku održavaju u ovom vremenskom periodu.
Pored Musinih Dana u gradu se svake godine održava i kulturna manifestacija pod nazivom Posavsko Kolo. Ovo je jedna od najvećih manifestacija na području Posavskog Kantona koja se održava svake godine uz blagdan Velike Gospe i u kojoj učešće uzima veliki broj Kulturno Umjetničkih Društava iz svih dijelova Bosne i Hercegovine i Hrvatske. Među brojnim sadržajima izdvajamo folklornu smotru, mnogobrojne muzičke sadržaje, sportska natjecanja, sajam stoke, izložbe slika, kulenijadu, motorijadu, itd.
U okviru manifestacije Posavsko Kolo tradicionalno se održava i susret odžačana i bosansko-hercegovačke dijaspore pod nazivom «Na Kapiji Bosne». Ova manifestacija se održava početkom mjeseca avgusta na glavnom trgu u Odžaku, ispred zgrade stare Općine.
Značajan društveni događaj u Odžaku je i obilježavanja hidžretske godine, jer se svake godine baš u Odžaku organizuje centralna manifestacija obilježavanja Nove muslimanske godine na području Tuzlanskog muftiluka a i Bosne i Hercegovine. Doček Nove hidžretske godine je ispunjen nizom kulturnih i zabavnih sadržaja za sve posjetioce ovog grada tih dana. Pored narodnog veselja na čaršiji, i vjerskog obreda u džamiji, proslava nove godine bude ispunjena i kazališnim predstavama kulturnih centara iz Tuzle, Zenice, Tešnja, i mnogih drugih bosansko-hercegovačkih gradova.
U Odžaku djeluje više sportskih klubova od kojih se najviše ističe Odbojkaški Klub Napredak, koji je u relativno kratkom vremenu postigao zavidne rezultate u svim kategorijama i uzrastima. Ovaj klub je prošle godine osvojio prvo mjesto u Premijer ligi Bosne i Hercegovine.
Pored odbojkaškog kluba, u Odžaku izvanredne rezultate pokazuje i Košarkaški Klub Odžak koji je osnovan 1980. godine. Kao i u ostatku države i u našem gradu je popularan fudbal, a Fudbalski Klub «Odžak 102» se natječe u Drugoj Fudbalskoj Ligi FBiH, grupi Sjever.
Kada govorimo o sportu u ovom gradu, moramo spomenuti i nekoliko memorijalnih turnira koji se održavaju svake godine, a to su Memorijalni Turnir Mehmed Ribić – Meho, Memorijalni Turnir Bahrija Šogorović – Šiš, te memorijalni turnir Amir Jupić – Pidžama.
Spomenimo na kraju i poznate ličnosti Odžaka:
Musa Ćazim Ćatić, pjesnik
Meho Puzić, pjevač
| « Goražde – Februar 21. 2009 | Blagaj – Mart 07. 2009 » |
Gospodine Logiću,
Zovem se Fikret, i slušao sam vaše emisije u periodu od 2005 do kraja 2007. To vrijeme sam proveo u Eloy-u, Arizona, i vaša emisija mi je bila jedini kontakt, i jedini izvor informacija sa našom zemljom. Divim se vašem talentu, za razliku od prošlog voditelja, vi ste bolji milion puta; Vaše emisije su me zainteresovale, posebno one u kojima ste čitali poeziju Mehmedalije Maka Dizdara, i epitafe iz Antologije Srednjevjekovnih tekstova. Ja imam jednu molbu, da mi pošaljete linkove ili stranicu gdje mogu da pročitam ili da saslušam vaše emisije, jer baš nikako nemogu da nađem tekstove ili knjigu. Unapred vam se zahvaljujem, i pozdravljam vas iz sveg srca, molim vas da nastavite sa dobrim emisijama. Program je odličan. Hvala i prijatno.
S poštovanjem, Fikret